Γιάννης Ρίτσος «Ρωμιοσύνη»

Η Ρωμιοσύνη (γραμμένη το 1945-47 και τυπωμένη πρώτη φορά το 1954 μέσα στην ευρύτερη συλλογή Αγρύπνια που περιέχει το έργο του ποιητή από το 1941 ως το 1953) είναι μια μεγάλη ποιητική σύνθεση χωρισμένη σε επτά μέρη-ενότητες. Στη σύνθεση αυτή ο ποιητής, συνδέοντας με τρόπο προσωπικό διάφορα στοιχεία της ιστορικής παράδοσης και ποικίλους εκφραστικούς τρόπους, μας δίνει ανάγλυφη τη μορφή της Ελλάδας και των ανθρώπων της στον αδιάκοπο αγώνα τους για ελευθερία, δικαιοσύνη και ανθρωπιά.

I

Αυτά τα δέντρα δε βολεύονται με λιγότερο ουρανό,

αυτές οι πέτρες δε βολεύονται κάτου απ’ τα ξένα βήματα,

αυτά τα πρόσωπα δε βολεύονται παρά μόνο στον ήλιο,

αυτές οι καρδιές δε βολεύονται παρά μόνο στο δίκιο.

Ετούτο το τοπίο είναι σκληρό σαν τη σιωπή,

σφίγγει στον κόρφο του τα πυρωμένα λιθάρια,

σφίγγει στο φως τις ορφανές ελιές του και τ’ αμπέλια του,

σφίγγει τα δόντια. Δεν υπάρχει νερό. Μονάχα φως.

Ο δρόμος χάνεται στο φως κι ο ίσκιος της μάντρας είναι σίδερο.

Μαρμάρωσαν τα δέντρα, τα ποτάμια κι οι φωνές μες στον ασβέστη

του ήλιου.

Η ρίζα σκοντάφτει στο μάρμαρο. Τα σκονισμένα σκοίνα.

Το μουλάρι κι ο βράχος. Λαχανιάζουν. Δεν υπάρχει νερό.

Όλοι διψάνε. Χρόνια τώρα. Όλοι μασάνε μια μπουκιά ουρανό

πάνου απ’ την πίκρα τους.

Τα μάτια τους είναι κόκκινα απ’ την αγρύπνια,

μια βαθιά χαρακιά σφηνωμένη ανάμεσα στα φρύδια τους

σαν ένα κυπαρίσσι ανάμεσα σε δυο βουνά στο λιόγερμα.

Το χέρι τους είναι κολλημένο στο ντουφέκι

το ντουφέκι είναι συνέχεια του χεριού τους

το χέρι τους είναι συνέχεια της ψυχής τους –

έχουν στα χείλια τους απάνου το θυμό

κι έχουνε τον καημό βαθιά στα μάτια τους

σαν ένα αστέρι σε μια γούβα αλάτι.

Όταν σφίγγουν το χέρι, ο ήλιος είναι βέβαιος για τον κόσμο

όταν χαμογελάνε, ένα μικρό χελιδόνι φεύγει μέσ’ απ’ τα άγρια

γένια τους.

όταν κοιμούνται, δώδεκα άστρα πέφτουν απ’ τις άδειες τσέπες τους

όταν σκοτώνονται, η ζωή τραβάει την ανηφόρα με σημαίες και με

            ταμπούρλα.

Τόσα χρόνια όλοι πεινάνε, όλοι διψάνε, όλοι σκοτώνονται

πολιορκημένοι από στεριά και θάλασσα,

έφαγε η κάψα τα χωράφια τους κι η αρμύρα πότισε τα σπίτια τους

ο αγέρας έριξε τις πόρτες τους και τις λίγες πασχαλιές της πλατείας

από τις τρύπες του πανωφοριού τους μπαινοβγαίνει ο θάνατος

η γλώσσα τους είναι στυφή σαν το κυπαρισσόμηλο

πέθαναν τα σκυλιά τους τυλιγμένα στον ίσκιο τους

η βροχή χτυπάει στα κόκαλά τους.

Πάνου στα καραούλια πετρωμένοι καπνίζουν τη σβουνιά και τη νύχτα

βιγλίζοντας το μανιασμένο πέλαγο που βούλιαξε

το σπασμένο κατάρτι του φεγγαριού.

Το ψωμί σώθηκε, τα βόλια σώθηκαν,

γεμίζουν τώρα τα κανόνια τους μόνο με την καρδιά τους.

Τόσα χρόνια πολιορκημένοι από στεριά και θάλασσα

όλοι πεινάνε, όλοι σκοτώνονται και κανένας δεν πέθανε –

πάνου στα καραούλια λάμπουνε τα μάτια τους,

μια μεγάλη σημαία, μια μεγάλη φωτιά κατακόκκινη

και κάθε αυγή χιλιάδες περιστέρια φεύγουν απ’ τα χέρια τους

για τις τέσσερις πόρτες του ορίζοντα


Εργασία: 

Ποιες λέξεις ή και στίχοι του ποιήματος σας βοηθούν να κατανοήσετε καλύτερα το περιεχόμενο της λέξης Ρωμιοσύνη; (σε συνδυασμό με τις εργασίες 2 & 3 σελ, 23 του σχολικού βιβλίου - Ακούω και Μιλώ)

Ο ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΓΚΟΥΕΡΝΙΚΑ ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΠΡΙΝ 76 ΧΡΟΝΙΑ

Σαν σήμερα Γερμανοί και Ιταλοί αεροπόροι που συνεργάζοντατν με τον Φράνκο κατα τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου (1936-1939) επιτέθηκαν κατά της Βάσκικης πόλης Γκουέρνικα.

Η «Επιχείρηση Επίπληξη» (Operation Rugen), όπως ονομάστηκε ο βομβαρδισμός της Guernica, πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της 26ης Απριλίου, 1937, από τις 16:30 έως τις 19:00.

Ήταν κυριολεκτικά ένας περίπατος για τους πιλότους, καθώς η πόλη ήταν ανοχύρωτη. Οι βομβαρδισμοί ήταν καταιγιστικοί και ανηλεείς, με αποτέλεσμα η πόλη σχεδόν να ισοπεδωθεί και από τις μεγάλες πυρκαϊές που ακολούθησαν. Τα θύματα από τους βομβαρδισμούς ανήλθαν σε 1654 νεκρούς και 889 τραυματίες, σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσαν οι αρχές. Πρόσφατες έρευνες μειώνουν τον αριθμό των νεκρών, το πολύ στους 300.

Όπως και σε ανάλογες περιπτώσεις την Ελλάδα, η Δημοκρατική Γερμανία ζήτησε συγγνώμη για τις ωμότητες που διέπραξαν οι ναζιστές στην Ισπανία. Στην 60η επέτειο του βομβαρδισμού της Γκουέρνικα το 1997, ο γερμανός πρόεδρος Ρόμαν Χέρτζοχ με επιστολή τους προς τους επιζώντες τούς «έτεινε χείρα φιλίας και συμφιλίωσης, εξ ονόματος του γερμανικού λαού». Το 1998 η γερμανική Βουλή με απόφασή της αφαίρεσε όλα τα ονόματα των μελών της Λεγεώνας Κόνδωρ, που είχαν δοθεί σε γερμανικά στρατόπεδα

Λέγεται, τέλος, ότι όταν κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι Γερμανοί εισέβαλαν στο Παρίσι, 
με στόχο την κατάσχεση καλλιτεχνικών θησαυρών, ένας Γερμανός αξιωματικός έδειξε στον Πικάσο τον

πίνακα αυτόν και τον ρώτησε: δικό σας έργο; 

«Όχι, δικό σας!» ήταν η απάντηση.

Από το 1992 κοσμεί 
το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης 
Βασίλισσα Σοφία της Μαδρίτης.

τα αποσπάσματα και ολόκληρο το άρθρο εδώ:

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 (υλικό για εργασία)

1.

2.

O πόλεμος μέσα από την Τέχνη from haritinitrigazi1

3.

4.

ΠΟΛΕΜΟΣ from haritinitrigazi1

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 (αφόρμηση)

Σε δύσκολους καιρούς σαν κι αυτούς

Ένα επίκαιρο εικονογραφημένο απόσπασμα από το Ημερολόγιο της Άννας Φρανκ

«Είναι μια φοβερή εποχή. Γύρω λυσσομανάει ο πόλεμος και κανένας δεν ξέρει αν θα είναι ζωντανός την άλλη μέρα.» Στο ημερολόγιό της η Άννα Φρανκ περιγράφει τη ζωή της από τις 12 Ιουνίου 1942 μέχρι την 1η Αυγούστου 1944. Προστατευμένη-φυλακισμένη στο καταφύγιο που δημιούργησε ο πατέρα της, ανακάλυψε μία μικρή ρωγμή ελευθερίας, το γράψιμο. Η αγριότητα μιας γκρίζας περιόδου και η δυστυχία ενός πολέμου, μετατρέπονται σε λέξεις και δημιουργούν το πιο γνωστό ημερολογιακό κείμενο της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Η Άννα άφησε την τελευταία της πνοή στο στρατόπεδο συγκέντρωσης. Αφού τελείωσε ο πόλεμος ο πατέρας της που είχε σωθεί, επέστρεψε στο καταφύγιο, βρήκε το ημερολόγιο και το εξέδωσε με τον τίτλο The Diary of a Young Girl. Η σειρά Zen Pencils και ο ευαίσθητος cartoonist Gavin Aug Than μεταφέρουν σε εικόνες τη δύναμη και την αισιοδοξία μιας παιδικής ψυχής που κατάφερε να βλέπει το φως, ενώ ήταν κλεισμένη σε ένα σκοτεινό δωμάτιο και σε έναν ακόμα πιο σκοτεινό κόσμο. Για αυτό και το ημερολόγιό της συνεχίζει να είναι επίκαιρο

πηγή: http://www.doctv.gr

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 (αφόρμηση)

       Ένα τραγούδι κόντρα στη φρίκη του ναζισμού.

Dance me to the End of Love...

Το «Dance me to the end of love» δεν είναι ένα τραγούδι γραμμένο για εραστές όπως νομίζουν όσοι ριγούν στο άκουσμά του…

Το τραγούδι αυτό είναι κυριολεκτικά, ένα ξόρκι θανάτου. Ένα αληθινό αντίδοτο αγωνίας στο δηλητήριο της κτηνωδίας από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ένα βάλσαμο ανάμνησης στο μαρτύριο της φρίκης που έζησαν εκατομμύρια άνθρωποι, όλοι εκείνοι που εξοντώθηκαν στα κρεματόρια του ναζισμού.

Είναι ένα τραγούδι γεμάτο επιθανάτιες κραυγές ενός παράλογου μαρτυρίου, στοιχειωμένο από το κλάμα των παιδιών, από τη κραυγή των σημαδεμένων, από τον ψίθυρο των σκελετωμένων που δεν είχαν πια φωνή, από το ανατριχιαστικό σύρσιμο των νεκροζώντανων που περίμεναν μέρα με τη μέρα, ώρα με την ώρα, μέσα στην εξαθλίωση, την αγωνία, το μαρτύριο, το τέλος τους.

Είναι ποτισμένο από εκείνη τη φρικτή μυρωδιά της καμμένης σάρκας, από τον παραλογισμό του ναζισμού –του ναζισμού που αναβιώνει.

Αυτό το τραγούδι είναι η φρίκη της απαίτησης να παίζουν μουσική, οι ίδιοι οι μελλοθάνατοι, στους διαδρόμους των στρατοπέδων, την ώρα που οι άλλοι περνούσαν μπροστά τους στην ουρά του Άουσβιτς, του Νταχάου, πηγαίνοντας από την ουρά της φρίκης, να θανατωθούν και να καούν στα κρεματόρια. Είναι όλα τα τελευταία βλέμματα που κοίταξαν τον κάθε Εβραίο μουσικό και το «φλεγόμενο βιολί» του, με την ιστορία ζωής, πόνου, που κουβαλούσε το καθένα απ’ αυτά, την ώρα που εκείνοι βάδιζαν προς το θάνατο, και την ίδια ώρα που ο  συγκρατούμενός τους μουσικός υποχρεωνόταν από τους ναζί να παίζει κλασική μουσική στους διαδρόμους αυτής της γήινης κόλασης. 

Γιατί, σύμφωνα με το δημιουργό του Leonard Cohen, όπως διηγήθηκε κάποτε χαρακτηριστικά γι’ αυτό, «Είναι παράξενος ο τρόπος που γεννιέται ένα τραγούδι. Κάθε τραγούδι έχει κάποιου είδους σπόρο, που κάποιος βάζει στο χέρι σου ή ο ίδιος ο κόσμος βάζει στο χέρι σου, και γι’ αυτό η διαδικασία είναι τόσο μυστήρια για το πώς γράφεται ένα τραγούδι. Όμως το συγκεκριμένο ήρθε για μένα απλά επειδή γνώριζα ή άκουγα ότι δίπλα στα κρεματόρια, σε κάποια στρατόπεδα θανάτου υπήρχε μία ομάδα μουσικών, που αποτελούνταν από ένα κουαρτέτο εγχόρδων, οι οποίοι υποχρεώνονταν να παίζουν κάθε φορά που εξελισσόταν η διαδικασία αυτής της φρίκης. Και αυτούς τους ανθρώπους που έπαιζαν, τους περίμενε η ίδια τρομακτική μοίρα. Και υποχρεώνονταν να παίζουν κλασική μουσική, την ώρα που οι συγκρατούμενοί τους θανατώνονταν και καίγονταν. Αυτή η μουσική λοιπόν το “χόρεψέ με στην ομορφιά σου με ένα φλεγόμενο βιολί” εννοεί συμβολικά σαν ομορφιά το τέλος της ύπαρξης, και το στοιχείο του πάθους που διέπει κάθε ολοκλήρωση. Όμως αυτή είναι η ίδια γλώσσα που χρησιμοποιούμε για την απόλυτη παράδοση στον αγαπημένο ή στην αγαπημένη μας, έτσι ώστε σ’ ένα τραγούδι να μην είναι σημαντικό εντέλει να γνωρίζει κανείς την απαρχή της γένεσής του, γιατί εάν και η ίδια η γλώσσα προέρχεται απ’ αυτή την γενεσιουργό πηγή πάθους, μπορεί να αγκαλιάσει οποιαδήποτε παθιασμένη ενέργεια».

πηγή: http://kollectnews.org/

ΕΝΟΤΗΤΑ 4

ΕΡΓΑΣΙΑ: αφού επεξεργαστείτε το υλικό που δίνεται παρακάτω (1-6) να γράψετε ένα κείμενο 100-150 λέξεων περίπου στο οποίο να εκφράζετε τις απόψεις σας για το εάν η Ε.Ε. έχει επιτύχει και εξακολουθεί να επιτυγχάνει σήμερα τους στόχους που έχει θέσει. Επιπλέον μπορείτε να εκφράσετε την άποψή σας για το τι θέλετε εσείς από την ΕΕ.

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ – Για την Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση

 

2 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση στις ζωές των νέων

3

 (άρθρο από τον ημερήσιο Τύπο - σκεφτείτε έναν τίτλο που θα του ταίριαζε κατά τη γνώμη σας)

                Καθημερινά βιώνουμε τις προσπάθειες της χώρας μας να κατακτήσει μια ισότιμη θέση μεταξύ των εταίρων μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο στόχος αυτός, όπως όλοι σχεδόν αναγνωρίζουν, αποτελεί μονόδρομο. Δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να είμαστε ανταγωνιστικοί. Από το να πετύχουμε, δηλαδή, να οικοδομήσουμε μια υγιή οικονομία, από το να παρακολουθούμε τις  τεχνολογικές εξελίξεις, από το να εξυγιάνουμε το δημόσιο τομέα, από το να δημιουργήσουμε κράτος ευέλικτο, χωρίς ωστόσο να υστερεί στους τομείς της κοινωνικής πρόνοιας και της φροντίδας προς τις ενδεείς οικονομικά και κοινωνικά κατηγορίες πολιτών. Μόνον έτσι θα πάψουμε να είμαστε και να χαρακτηριζόμαστε «ουραγοί της Ευρώπης» και «υπηρέτες των Ευρωπαίων».

                Η επίτευξη των στόχων σύγκλισης της ελληνικής οικονομίας με τα ευρωπαϊκά οικονομικά μεγέθη δεν είναι μόνο θέμα αριθμών. Είναι και θέμα ουσίας. Διότι η βελτίωση των οικονομικών μεγεθών μακροπρόθεσμα, αλλά σε ορισμένους τομείς και μεσοπρόθεσμα, οδηγεί στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, των υπηρεσιών, του κράτους πρόνοιας και γενικότερα στη βελτίωση της ποιότητας ζωής για όλους μας.

                Το όραμα, όμως, της Ενωμένης Ευρώπης δεν εξαντλείται στον οικονομικό τομέα. Δεν είναι μόνο όραμα σύγκλισης σε όλα τα επίπεδα: θεσμών, αξιών, πολιτισμών. Είναι το όραμα της οικοδόμησης μιας ενιαίας Ευρώπης, όπου η παρουσία των συνόρων θα είναι ελάχιστα αισθητή. Οι λαοί, πέρα από τη δική τους ξεχωριστή εθνική συνείδηση, θα νιώθουν ότι έχουν μια κοινή πατρίδα, είναι πολίτες της Ευρώπης. Θα νιώθουν ότι είναι φορείς ενός ενιαίου πολιτισμού, κοινού γι’ όλους, του ευρωπαϊκού πολιτισμού, αυτού του πολύχρωμου, πλούσιου και λαμπερού ψηφιδωτού, όπου ο κάθε λαός τοποθετεί τη δική του ψηφίδα. Θα βιώνουν την Ευρώπη ως ενιαίο χώρο, ως σύνθετη ολότητα, ως χώρο συνάντησης και αλληλεπίδρασης πολιτισμών, που όλοι μαζί απαρτίζουν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό.

                Πιστεύω πως η βάση και η αφετηρία για την επίτευξη αυτών των στόχων είναι η παιδεία. Γι’ αυτό και ο κύριος προσανατολισμός ενός σύγχρονου ευρωπαϊκού κράτους πρέπει να κατατείνει στη θωράκιση του ανθρώπινου δυναμικού με την κατάλληλη εκπαίδευση, που θα του επιτρέπει να αποκτήσει ευρωπαϊκή συνείδηση και ευρύ τρόπο σκέψης. Θα μπορεί να προσαρμόζεται στις ταχύτατες εξελίξεις των επιστημονικών και τεχνολογικών δεδομένων, να είναι παραγωγικό και να προάγει τη γνώση και την έρευνα. Αυτοί πρέπει να είναι και οι κύριοι στόχοι της εκπαιδευτικής πολιτικής των σύγχρονων ευρωπαϊκών κρατών: αφ’ ενός να παρέχεται στους νέους μια γενική παιδεία υψηλού επιπέδου και αφ’ ετέρου να τους δίνεται η δυνατότητα αποτελεσματικής επιστημονικής εξειδίκευσης, με επαρκή ευελιξία, ούτως ώστε να μπορούν να παρακολουθούν τις ραγδαίες αλλαγές στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας που σημειώνονται διεθνώς.

               

                Για την ευόδωση του ευρωπαϊκού οράματος, πιστεύω πως είναι καθοριστική η συνεισφορά των ανθρώπων της επιστήμης και των γραμμάτων, της πνευματικής ηγεσίας του τόπου. Οι άνθρωποι του πνεύματος μιλούν την ίδια γλώσσα, δεν υπολογίζουν το πολιτικό κόστος και γι’ αυτό μπορούν περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο να ασκήσουν επιρροή στους πολιτικούς ηγέτες και να εργαστούν από κοινού για το ευρωπαϊκό όραμα.

                Για να γίνει αυτό το όραμα πραγματικότητα, είναι απαραίτητη η συστράτευση όλων μας. Ο κάθε πολίτης, ο κάθε εργαζόμενος, με τον τρόπο που σκέπτεται και δρα, βάζει καθημερινά από ένα μικρό λίθο για την ανύψωση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Κ.Α. Δημόπουλος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών

4 

ΟΔΥΣΣΕΑΣ  ΕΛΥΤΗΣ: Ελλάδα- Ευρώπη

 

5

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΝΩΣΗ

(σχεδιάγραμμα)

Στόχοι Ευρωπαϊκής Ένωσης:

Οικονομική ανάπτυξη και ευημερία όλων των κρατών – μελών

Διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής συνείδησης è Συνοχή και ενότητα

Διατήρηση πολιτικής σταθερότητας και ανάδειξη δημοκρατίας

Εδραίωση της ειρήνης στον ευρωπαϊκό χώρο

Συνεργασία μεταξύ των κρατών για αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων

Λόγοι συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών σχολείων:

Γνωριμία και επαφή με την ευρωπαϊκή πολυμορφία (γλώσσα, παράδοση, θρησκεία) και προσπάθεια εντοπισμού και ανάδειξης της κοινής πολιτισμικής κληρονομιάς (αγώνες για την ελευθερία, δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, κοινά ιστορικά βιώματα, κ.α).

Ανταλλαγή απόψεων και γόνιμη επικοινωνία για τα συστήματα των ευρωπαϊκών χωρών σε διάφορους τομείς, όπως εκπαίδευση, περιβάλλον, αθλητισμός.

Συνεργασία και κοινή δράση απέναντι σε προβλήματα που απασχολούν τους νέους όλης της Ευρώπης (ρατσισμός, ναρκωτικά, ανεργία, κ.α).

Εκπαιδευτικές ανταλλαγές και συναντήσεις μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων (π.χ Comenius).

Ανάπτυξη φιλίας.

Ελπίδες από την Ευρωπαϊκή ενοποίηση:

Καταπολέμηση κοινωνικών προβλημάτων.

Ενίσχυση της οικονομίας των ασθενέστερων χωρών.

Από κοινού αντιμετώπιση των διακρατικών προβλημάτων.

Ενίσχυση της πίστης σε αρχές όπως ελευθερία, ισοτιμία, δημοκρατία και διαφύλαξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Συνεργασία σε όλους τους τομείς (επιστήμη, τέχνες κ.α).

Φόβοι – κίνδυνοι από την Ευρωπαϊκή ενοποίηση:

Απώλεια εθνικής ταυτότητας και παραποίηση της ξεχωριστής μας φυσιογνωμίας èΜη τήρηση ηθών και εθίμων.

Παραφθορά της γλώσσας (εισροή ξενικών στοιχείων).

Παραγκωνισμός των αδύναμων χωρών και συνεταιρισμός των ισχυρών.

Αδράνεια και μη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων –> Αδιαφορία για την ευρωπαϊκή πορεία.

Ξενομανία

 6

“What I want from the European Union? ”